Sinds april mag je Tesla in Nederland officieel zelf sturen, remmen en van rijstrook wisselen. Full Self-Driving Supervised, kortweg FSD, is het eerste systeem in Europa dat zo veel rijtaken mag overnemen. Nederland ging als eerste EU-land door de knieën, en inmiddels rijden ook Tesla's in Litouwen, Estland, Denemarken, België en Slovenië met het systeem aan. Klinkt als vooruitgang. Maar er zit een addertje onder het gras dat weinig eigenaren kennen: alle zes de goedkeuringen steunen op één en hetzelfde dossier, en dat dossier mag niemand inzien.
Wat FSD Supervised in jouw Tesla wel en niet doet
De RDW gaf op 10 april een toelichting op de voorlopige typegoedkeuring voor FSD Supervised, gebaseerd op UN Regulation 171, de Europese standaard voor rijhulpsystemen. Daarmee is Nederland het eerste land waar het systeem legaal op de openbare weg mag. Toch is de naam misleidend: het gaat om een Level 2-systeem. Jij blijft verantwoordelijk, altijd. De auto houdt via een camera in de cabine bij of je oplet, en als je te lang wegkijkt volgen eerst waarschuwingen, dan remt de auto zelf af tot stilstand.
Wil je het uitproberen, dan heb je de nieuwste boordcomputer nodig, Hardware 4 (AI4). Oudere Tesla's met Hardware 3 kunnen niet worden opgewaardeerd, de aansluitingen zijn simpelweg anders. Heb je de juiste hardware, dan betaal je 99 euro per maand als je al Enhanced Autopilot had, of 129 euro per maand als nieuwe gebruiker. Een eenmalige aankoop van 7.500 euro is ook nog mogelijk. Zo'n systeem verandert ook hoe je naar andere in-car techniek kijkt. Twijfel je tussen Apple CarPlay en Android Auto in je volgende auto, dan stelt die keuze in vergelijking met FSD weinig meer voor.
Zes landen zeiden ja op basis van één geheim dossier
Hier wordt het ongemakkelijk. Onder de Europese regels mogen andere lidstaten de Nederlandse typegoedkeuring gewoon overnemen zonder zelf opnieuw te testen. Litouwen deed dat in mei, Estland eind mei, Denemarken in juni, België op 10 juni en Slovenië begin september. Geen van die vijf landen heeft zelf onafhankelijk onderzoek gedaan. Ze vertrouwen volledig op het Nederlandse veiligheidsdossier.
Dat dossier is op verzoek van Tesla verzegeld als bedrijfsgeheim. Uit e-mails die Reuters te zien kreeg, blijkt dat Tesla al sinds eind 2024 bij de RDW aandrong om de onderzoeksdocumenten nooit openbaar te maken, en pas verder wilde samenwerken na garanties dat dit ook zo zou blijven. Met andere woorden: het bewijs waarop straks misschien 450 miljoen Europeanen mogen vertrouwen, is voor niemand buiten Tesla en de RDW leesbaar. Niet voor journalisten, niet voor andere lidstaten, niet voor jou als koper.
De stemming van 6 oktober kan alles veranderen
Op 6 oktober stemt het Technical Committee on Motor Vehicles, het orgaan dat de zes losse nationale goedkeuringen kan omzetten in één toelating voor alle 27 lidstaten. Daarvoor is een gekwalificeerde meerderheid nodig: minstens 55 procent van de landen en 65 procent van de EU-bevolking. De zes landen die al akkoord gingen, vertegenwoordigen samen maar zo'n 9 procent van die bevolking, dus de uitslag is allesbehalve zeker.
Zweden dreigt tegen te stemmen zolang Tesla's omstreden 'Speed Offset', waarmee de auto net iets boven de limiet mag rijden, niet verdwijnt. Frankrijk voert deze maand eigen tests uit voordat het een standpunt inneemt, en Duitsland wacht nog op groen licht van de eigen toezichthouder KBA, die extra kritisch kijkt naar hogesnelheidsritten op de Autobahn.
In Amerika slapen bestuurders gewoon achter het stuur
Waarom die achterdocht zo hardnekkig is, werd deze week extra duidelijk. Een Amerikaanse volksvertegenwoordiger, Raja Krishnamoorthi, stuurde op 9 september een brief aan het ministerie van Transport na een NBC-onderzoek dat 43 video's blootlegde van Tesla-bestuurders die kennelijk sliepen terwijl Autopilot of FSD actief was, waarvan 17 alleen al dit jaar zijn gepost. Eén bestuurder vertelde openlijk dat hij inmiddels gewoon slaapt als het systeem aanstaat: "nu de techniek zo goed is geworden, is het taboe verdwenen."
Krishnamoorthi wil van toezichthouder NHTSA weten of de cabinecamera nog werkt als iemand een zonnebril draagt, en of dat ooit is getest. Die vraag komt niet uit de lucht vallen: NHTSA onderzoekt al 3,2 miljoen Tesla's met FSD naar aanleiding van tientallen ongevallen, waaronder minstens één met dodelijke afloop. Precies dat soort scenario's wil de RDW voorkomen met de verplichte rijopleiding en quiz die je in Nederland moet doorlopen voor je FSD mag inschakelen.
Wat je nu al kunt doen als je een Tesla met FSD overweegt
Ga je zelf FSD gebruiken, verwacht dan geen zelfrijdende auto, maar een hulpmiddel dat je alerter moet houden, niet minder alert. Blijf met je handen in de buurt van het stuur, ook al schrijft de RDW niet voor dat ze erop moeten liggen. Lees de tutorial en quiz die Tesla je voorschotelt serieus, in plaats van ze zo snel mogelijk weg te klikken.
Houd ook de stemming van 6 oktober in de gaten. Gaat die door, dan rijdt straks bijna heel Europa met een systeem waarvan de onderbouwing nog steeds achter slot en grendel zit. Dat maakt FSD niet per se onveilig, maar het betekent wel dat je als bestuurder meer op vertrouwen vaart dan op bewijs. Wie liever eerst kijkt hoe de rest van de auto-industrie met zelfrijdende ambities omgaat, kan ondertussen ook de opmars van betaalbare elektrische auto's volgen, of lezen hoe nieuwe auto's je rijgedrag al standaard in de gaten houden, ook zonder dat je voor FSD kiest.